Değerli Konut Vergisi Uygulaması

Dr. Celal Çelik; Yeminli Mali Müşavir
Yazı Tarihi: 22 Aralık 2019

Mevcut Emlak (Bina) Vergisi ve Değerli Konut Vergisi’nin karşılaştırılması

1970 yılında yayınlanan 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu ile düzenlenen emlak vergisi, veriminin düşük olması, yerel yönetimlerin güçlendirilmesi gibi gerekçelerle, merkezi yönetim tarafından yerel yönetimlere devredilmiş ve bu vergi 01.01.1986 tarihinden itibaren belediyeler tarafından toplanmaktadır.

2019 yılında kabul edilen 7194 sayılı yasa ile, kaynağı yerel yönetimlere bırakılan bir dalda Değerli Konut Vergisi adıyla yeni bir vergi ihdas edilmiştir. Vergi yeni bir Kanunla düzenlenmek yerine, 1319 sayılı Emlak Vergi Kanunu’na 4. Kısım bağlığıyla eklenen 42 – 49 maddelerde düzenlenmiştir.

DKV, Emlak Vergisi Kanunu içinde yer almakla birlikle, mevcut emlak verginin dışında, bu vergiye paralel olarak düzenlenmiştir. Gerek Emlak Vergisi, gerekse Değerli Konut Vergisinin her ikisi de servet üzerinden alınan bir vergi özelliğindedir. Ancak verginin kapsamı, ödenme şekli ve ağırlığı farklıdır. Getirilen bu vergi ile özellikle lüks kabul edilen, piyasa değeri 5 milyon TL ve üzerindeki konutları kapsamaktadır. Verginin oranı emlakin piyasa değerinin % 0,3 – 1’i arasında değişmektedir. Aşağıdaki tabloda, Emlak Vergisi ve Değerli Konut Vergisi karşılaştırılmıştır.

TABLO 1: EMLAK VERGİSİ İLE DEĞERLİ KONUT VERGİSİ ARASINDAKİ TEMEL FARKLAR

 Emlak (Bina ve Arazi) VergisiDeğerli Konut Vergisi
Verginin niteliğiServet üzerinden alınan vergiServet üzerinden alınan vergi
Dayanak Kanun Maddeleri1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 1 – 41 ile ek ve geçici maddeleri1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun 42 – 49’ncu maddeleri
Kapsama Giren Gayrimenkulün niteliğiHer türlü bina, arsa ve araziBinalardan, vergi değeri veya TKGM tarafından değeri 5 milyon ve üzerinde tespit edilen meskenler (İşyerleri, ticarethaneler, arsa ve araziler vergi kapsamı dışındadır.
Muaflık ve İstisnalar1319 s. Kanun md. 4, 5, 14, 15, 16, 41/41319 s. Kanun md.46
Verginin mükellefiGM’ün maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa gayrimenkulü malik gibi tasarruf edenlerdir. (1319 s.K. md.3)Emlak vergisi ile aynı (1319 s.K. md. 45)
Verginin Matrahı1319 s. EVK md.29 uyarınca belirlenen vergi değeri1319 s. EVK md.29 vergi değeri veya TKGM tarafından tespit edilen değerden yüksek olanı
Verginin OranıMeskenlerde (Binde 1) Diğer binalarda (Binde 2) Arazilerde (Binde 1) Arsalarda (Binde 3)   (Büyükşehir bulunan yerlerde yukarıdaki oranlar %100 artırımlı uygulanır.)Değerli konut vergisine tabi mesken nitelikli taşınmazlardan değeri; 5.000.000 TL ile 7.500.000 TL arasında olanlar             (Binde 3) 7.500.001 TL ile 10.000.000 TL arasında olanlar           (Binde 6) 10.000.001 TL’yi aşanlar                                                (Binde 10)
Cumhurbaşkanın oran belirleme yetkisiMevcutCumhurbaşkanına oranlarla ilgili bir yetki devri yapılmamıştır.
Ödeme taksitleri2 taksitte ödenir. Taksit, Mart, Nisan, Mayıs aylarıKasım ayı2 taksitte ödenir. Taksit, Şubat ayıTaksit, Ağustos ayı
Vergi tahakkukuna esas tarihBütçe yılının 1. günüTakvim yılının ilk günü (Emlak vergisi ile aynı, çünkü bütçe yılı kavramı takvim yılıyla aynıdır.)
Beyanname verilme şekliEVK md. 33 uyarınca bildirim yapılması gereken hallerde belediyeye bildirim yapılır.Gelir İdaresi Başkanlığı vergi dairesine yıllık beyan
Geliri kimin topladığıYerel yönetimler (Belediyeler)Gelir İdaresi Başkanlığı (Merkezi Yönetim)

Değerli Konut Vergisi’nin Kapsamı

Türkiye sınırları içinde bulunan mesken nitelikli taşınmazlardan bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değeri 5.000.000 Türk lirası ve üzerinde olanlar değerli konut vergisine tabidir.(Emlak Vergisi Kanunu md.42)

EVK md. 49 uyarınca, Değerli Konut Vergisi’nin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları, muafiyetlerin uygulanma şeklini, beyannamelerin şeklini belirlemeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Ancak Bakanlık konuya ilişkin herhangi bir düzenleme henüz yapmamıştır. Kanun metninden ve Bakanlığın eski düzenlemelerinden hareketle bu yazımızda konu açıklanmıştır. Konuyla ilgili Bakanlık düzenlemelerini takip etmekte yarar bulunmaktadır.

Değerli Konut Vergisi’nin Matrahı

Değerli Konut Vergisi’nin matrahı bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değerden yüksek olanıdır. Aşağıdaki örneklerde konu açıklanmıştır.

Örnek 1: Bir meskenin emlak vergisi (bina vergisi) hesaplamasına esas değeri 5.200.000 TL’dır. Aynı mesken için Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü tarafından 8 milyon TL bir bedel belirlenmiştir.

Bu binanın değerli konut vergisi matrahı verginin matrahı 8 milyon TL olacaktır.

Örnek 2: Mesken olarak kullanılan bir binanın, bina vergisi değeri 10 milyon TL ve TKGM tarafından belirlenen değeri 8 milyon TL’dır.

Bu meskenin Değerli Konut Vergisi matrahı 10 milyon TL olmaktadır.

Öte yandan, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü’nün (TKGM) internet sitesinde (http://tasinmazdegerleme.tkgm.gov.tr/)  adresinde, Değerli Konut Vergisine dönük aşağıdaki sorgulama ekranı yer almaktadır.

TKGM Değerli Konut Vergisi Taşınmaz Sorgulama Sayfasu

Söz konusu ekrana girerek, mevcut gayrimenkulle ilgili bir değerleme varsa bunun sonucu yer almaktadır.

Değerli Konut Vergisine tabi gayrimenkullerin değerlenmesine ilişkin Emlak Vergisi Kanunu’nun 43’ncü maddesinde aşağıdaki açıklamalar yer almaktadır.

“Vergiye ait değerlerin tespiti, ilanı ve kesinleşmesi:

Madde 43- (Ek:5/12/2019-7194/31 md.)

Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce ilgili mevzuat kapsamında yapılan veya yaptırılan değerleme sonucunda belirlenen ve değeri 42 nci maddede yer alan tutarı aşan (bu tutar dâhil) mesken nitelikli taşınmazlar, ilgilileri tarafından ulaşılabilecek şekilde Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün internet sitesinde ilan edilir ve ilgilisine ayrıca tebliğ edilir. Tebliğ tarihinden itibaren on beşinci günün sonuna kadar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğüne itiraz edilmeyen mesken nitelikli taşınmaz değeri kesinleşir. Süresinde yapılan itirazlar, on beş gün içinde değerlendirilerek sonuçlandırılır ve kesinleşen değer, aynı usulle ilan ve ilgilisine tebliğ edilir. Bu değer, değerli konut vergisi uygulamasında Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değer olarak kabul edilir.

Bu vergi uygulamasında, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen bir değerin bulunmaması durumunda, bina vergi değeri esas alınarak vergilendirme işlemleri yapılır.

Bina vergi değeri, 29 uncu maddeye göre belirlenen vergi değeridir.”

42 nci maddede yer alan tutar, ikinci fıkrada yer alan vergi oranlarına esas mesken nitelikli taşınmaz değerlerinin alt ve üst sınırları ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen ve 42 nci maddede yer alan tutarı aşan (bu tutar dâhil) mesken nitelikli taşınmazların değeri her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılır. Bu şekilde hesaplanan tutarların 10.000 Türk lirasına kadar olan kesirleri dikkate alınmaz (Şu kadar ki; Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen taşınmaz değeri, değer tespitinin yapıldığı yıl yeniden değerleme oranında artırılmaz.).

Değerli Konut Vergisi’nin oranları

Değerli Konut Vergisi’nin matrahı binanın Emlak Vergisi Kanunu’nun 29’ncu maddesine göre belirlenen vergi değeri ile aynı Kanunun 43’ncü maddesi gereğince, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değerin yüksek olanıdır. Uygulanacak vergi oranları ise aşağıdaki gibidir.(EVK md.44)

Değerli konut vergisine tabi mesken nitelikli taşınmazlardan değeri aşağıdaki oranlarda vergilendirilir.

5.000.000 TL ile 7.500.000 TL arasında olanlar             (Binde 3)

7.500.001 TL ile 10.000.000 TL arasında olanlar           (Binde 6)

10.000.001 TL’yi aşanlar                                                (Binde 10)

Yukarıdaki vergi oranları, her bir mesken için ayrı ayrı dikkate alınır. Oran düz oranlı olarak belirlenmiştir. Örneğin 10 milyon TL üstü konutlarda, bedelin tamamına tek oran uygulanacaktır. Aşağıdaki örneklerde konu açıklanmıştır.

Örnek 3: Bir kişinin 3 milyon TL değerinde 10 adet mesken niteliğinde gayrimenkulü vardır. Bu kişi ne kadar Değerli Konut Vergisi ödeyecektir?

Meskenlerin toplam değeri 30 milyon TL olmasına rağmen, konutlardan hiçbirinin tutarı 5 milyon TL’nı aşmadığı için, bu şahıs değerli konut vergisi ödenmeyecektir.

Öte yandan bir meskene sahipliğin türü önemlidir. EVK md. 45’e göre, bir mesken nitelikli taşınmaza paylı mülkiyet hâlinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar.  Diğer taraftan paylı mülkiyette ve elbirliği mülkiyette, matrahın hesabında mesken nitelikli taşınmazın toplam değeri esas alınır. Getirilen bu düzenleme, emlak vergisinin EVK md. 3’te yer alan ödenme ilkesiyle paralellik taşımaktadır.

Örnek 4: Karı ve koca’nın birlikte sahip oldukları mesken nitelikli konutun, bina vergisi değeri 4 milyon TL ve TKGM tarafından tespit edilen değeri 11 milyon TL’dır. Örneğimizdeki karı ve koca arasında, paylı mülkiye halinin geçerlidir ve kocanın payı %25, kadının payı ise %75’tir.

Örnekteki duruma ilişkin vergi hesabı aşağıdaki gibidir.

Değerli Konut Vergisi matrahı (Bina vergisi değeri ve TKGM tarafından belirlenen değerin yüksek olanı)11.000.000 TL
Uygulanacak vergi oranıBinde 10
Mesken için hesaplanan Değerli Konut Vergisi (11.000.000 * % 1=)110.000 TL
Kocanın payı (110.000 * %25=)27.500 TL
Karının payı (110.000 * %75=)82.500 TL

Aşağıdaki tabloda, ödenmesi öngörülen Değerli Konut Vergileri gösterilmiştir.

TABLO:2 ÖRNEK DEĞERLİ KONUT VERGİSİ TUTARLARI

Konutun Değeri (TL)Vergi OranıYıllık Değerli Konut Vergisi (TL)
              4.000.0000,0%                    –  
              5.000.0000,3%           15.000
              7.500.0010,6%           45.000
            10.000.0011,0%         100.000
            50.000.0001,0%         500.000
          100.000.0001,0%     1.000.000
      1.188.000.0001,0%   11.880.000

Yukarıdaki tablodan görüldüğü üzere, Değerli Konut Vergisinin asgari tutarı yıllık 15 bin TL düzeyindedir. Değeri 10 milyon TL’nı aşan bir konut için ödenecek yıllık vergi 100 bin TL’na ulaşmaktadır.

Öte yandan 200 milyon USD bedelle, İstanbul Boğazı’nın en pahalı yalısı olduğu iddia edilen bir yalıdahttps://www.sonhaberler.com/emlak/bogazin-en-pahali-10-yalisi-bogazda-yali-fiyatlari-ne-kadar-h187559.html ise bu rakam 11 milyon 880 bin TL’na kadar ulaşabilmektedir.

Değerli konut vergisinin mükellefi

Değerli konut vergisinin mükellefi, mesken nitelikli taşınmazların maliki, varsa intifa hakkı sahibi, her ikisi de yoksa mesken nitelikli taşınmaza malik gibi tasarruf edendir.(EVK md. 45) Söz konusu düzenleme, mevcut emlak vergisi md.3 ile paralellik göstermektedir.

Bir mesken nitelikli taşınmaza paylı mülkiyet hâlinde malik olanlar, hisseleri oranında mükelleftirler. Elbirliği mülkiyette malikler vergiden müteselsilen sorumlu olurlar.

Değerli konut vergisi mükellefiyeti;

a) Mesken nitelikli taşınmazın değerinin, bina vergi değeri veya Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değerin EVK’nun 42 nci maddesinde belirtilen tutarı (2020 yılı için 5 milyon TL) aştığının (bu tutar dâhil) belirlendiği tarihi,

b) 33 üncü maddenin (1) ila (7) numaralı fıkralarında yazılı vergi değerini tadil eden sebeplerin doğması hâlinde bu değişikliklerin vuku bulduğu tarihi,

c) Muafiyetin sukut ettiği tarihi,

takip eden yıldan itibaren başlar.

Yanan, yıkılan, tamamen kullanılmaz hâle gelen veya vergiye tabi iken muaflık şartlarını kazanan mesken nitelikli taşınmazlardan dolayı mükellefiyet, bu olayların vuku bulduğu tarihi takip eden taksitten itibaren sona erer.

Buna göre, 2019 yılında bir meskenin değerinin 5 milyon TL’den fazla belirlenmiş olması halinde, 1 Ocak 2020’den itibaren vergi mükellefiyeti başlamaktadır.

Değerli Konut Vergisinde Muafiyet ve İstisnalar

EVK md. 46/a uyarınca Kamuya ait olan saray ve binalar değerli konut vergisinden muaftır.
Beylerbeyi Sarayı

Tapu sicilinde mesken niteliğinde belirtilmeyen ve mesken olarak kullanılmayan gayrimenkuller Değerli Konut Vergisi’nin kapsamı dışındadır. Yine aynı şekilde, 2019 yılı itibariyle bina vergisi değeri ve TKGM tarafından belirlenen değeri 5 milyon TL altında belirlenen gayrimenkuller de Değerli Konut Vergisi’ne tabi değildir. Söz konusu gayrimenkullerin dışında, EVK’nın 46’ncı maddesinde özel olarak sayılan Değerli Konut Vergisinden muaf tutulan gayrimenkuller de değerli konut vergisinden muaftır. Değerli Konut Vergisinin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, muafiyetlerin uygulanmasında aranacak belgeleri tespit etmeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir. Bakanlık yazımızın hazırlanması tarihi (22.12.2019) itibariyle henüz bu konuda bir yetki kullanmamıştır. EVK’nun 46’ncı maddesinde yer alan değerli konut vergisinden muaf olan binalar aşağıdaki gibidir.

1. Genel ve özel bütçeli idarelerin, belediyelerin ve üniversitelerin maliki veya intifa hakkına sahip olduğu mesken nitelikli taşınmazlar.(EVK md.46/a). Emlak Vergisi Kanunu md.46/a düzenlemesi uyarınca, genel olarak kamu kurumlarının mülkiyetinde bulunan veya intifa hakkı kamuya ait olan binalar, değerli konut vergisinden muaftır.

2. Türkiye sınırları içinde mesken nitelikli tek taşınmazı olan kişilerden; kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların sahip olduğu mesken nitelikli taşınmazlar (intifa hakkına sahip olunması hâli dâhil) (Bu hüküm, belirtilen kişilerin tek meskene hisse ile sahip olmaları hâlinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır.).

EVK md.46/b fıkrası uyarınca aşağıdaki kişilere ait meskenlere, Değerli Konut Vergisi istisnası uygulanacaktır.

– Türkiye sınırları içinde mesken nitelikte tek taşınmazı olan ve 18 yaşın üzerinde olup hiçbir geliri olmadığını belgelendirenler ile,

– Türkiye sınırları içinde mesken nitelikte tek taşınmazı olan ve geliri sadece Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan gelirden oluşan,

Kişilerin tek meskenleri, tek meskene tekabül eden mesken intifa hakları veya mesken ya da mesken intifa hakkı hisseleri Değerli Konut Vergisinden muaf olmaktadır.

EVK md. 46/b düzenlemesine ilişkin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yeni bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak 46/b düzenlemesi, aynı kanunun 8/2’nci maddesinde yer alan düzenlemeye paralellik göstermektedir.[1] EVK md. 8/2 düzenlemesine ilişkin olarak İlgili bakanlık tarafından Tebliğ bazındaki açıklamalar, 38, 45, 47 ve 57 numaralı Emlak Vergisi Genel Tebliğlerinde yapılmıştır. Söz konusu Genel Tebliğlerden,  38 seri nolu Emlak Vergisi Genel Tebliği’nin[2] I-2 numaralı bölümünde, “hiçbir geliri olmayan kişi kavramı” aşağıdaki şekilde açıklanmıştır.  

“Hiçbir geliri olmadığını beyan eden mükelleflerin, indirimli vergi oranından yararlanabilmeleri için, hizmet karşılığı elde edilen ücret geliri, ticari, sınai ve mesleki faaliyet geliri, tarımsal faaliyet geliri, menkul ve gayrimenkul geliri, faiz ve temettü geliri veya benzeri türde bir gelirinin olmaması gerekmektedir. Bu nedenle mükelleflerin;

a) İkametgahlarının bulunduğu yer vergi dairesinden gelir vergisi mükellefi olmadıklarına,

b) T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı bulunmadıklarına,

dair alacakları belgeleri, bu Tebliğ eki form ekinde ilgili belediyeye vermeleri gerekmektedir. Bu form ve eki belgeleri, ilk defa mükellef olanlar, verecekleri bina vergisi bildirimi ekinde, öteden beri mükellef olanların ise 2004 yılının Ocak ayı içinde vermeleri gerekir.

Hiçbir geliri olmadığını beyan eden mükelleflerden indirimli vergi uygulamasının yapılacağı yıllarda, 3816 sayılı “Ödeme Gücü Olmayan Vatandaşların Tedavi Giderlerinin Yeşil Kart Verilerek Devlet Tarafından Karşılanması Hakkında Kanun” hükümlerine göre “Yeşil Kart” a sahip olanların, T.C. Emekli Sandığı, Bağ-Kur ve Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüklerinin ilgili birimlerinden aktif sigortalı olmadıklarına dair alacakları belge yerine, sahip oldukları “Yeşil Kart”ın bir örneğini ilgili belediyelere vermeleri yeterli bulunmaktadır.

Hiçbir geliri olmadığını beyan etmek suretiyle yukarıda belirtilen belgeleri veren mükelleflerin bu beyanları ve verdikleri belgeler belediyelerce kabul edilecek ve mükelleflerin 200 m2′ yi geçmeyen tek meskenlerine indirimli vergi oranı uygulanacaktır.

Mükellefler, daha sonra yukarıda belirtilen türden bir gelir elde etmeleri veya ikinci bir mesken binasına sahip olmaları halinde, bu durumu mükellefiyetlerinin bulunduğu belediyeye bildirmek zorundadırlar.

İndirimli vergi oranından yararlanma şartlarını taşımadığı halde, gerçek dışı beyan ve gerçek dışı belge ibraz etmek suretiyle indirimli vergi oranından yararlanan mükellefler ile durumunda meydana gelen değişikliği bildirmeyen mükelleflerden alınması gereken vergi, kendilerinden cezalı olarak alınacaktır.”

38 numaralı Emlak Vergisi Genel Tebliğindeki açıklama, değerli konut vergisi uygulaması açısından bağlayıcı nitelikte olmamakla birlikte ışık tutması için yukarıda aktarılmıştır.

3. Yabancı devletlere ait olup elçilik ve konsolosluk olarak kullanılan mesken nitelikli taşınmazlar ile elçilerin ikametine mahsus mesken nitelikli taşınmazlar ve bunların müştemilatı (karşılıklı olmak şartıyla) ve merkezi Türkiye’de bulunan milletlerarası kuruluşlara, milletlerarası kuruluşların Türkiye’deki temsilciliklerine ait mesken nitelikli taşınmazlar.(EVK md. 46/c)

Yabancı devletlere ait olup elçilik ve konsolosluk olarak kullanılan binalar, elçilerin ikametine mahsus mesken nitelikli taşınmazlar, ve bazı uluslararası kuruluşlara ait binalara muafiyet getirilmiştir. Söz konusu elçilik, konsolosluk binalarında muafiyeti uygulamak için karşılıklılık kriteri önemlidir. Bu durumdaki yapıların kontrol edilmesinde yarar bulunmaktadır.

4. Esas faaliyet konusu bina inşası olanların işletmelerine kayıtlı bulunan ve henüz ilk satışa, devir ve temlike konu edilmemiş yeni inşa edilen mesken nitelikli taşınmazlar (arsa karşılığı inşaat işlerinde sözleşme gereği taahhüt işini üstlenen müteahhide kalan mesken nitelikli taşınmazlar dâhil) (bu taşınmazların kiraya verilmesi veya sair surette kullanılması hâlleri hariç).(EVK md.46/ç).

Müteahhitlerin yapmak üzere inşa ettikleri ancak henüz teslim edilmemiş mesken nitelikli yapılar, Değerli Konut Vergisinden muaftır. Ancak söz konusu taşınmazlar herhangi bir şekilde kullanılırsa veya kiraya verilirse, muafiyet şartları ortadan kalkmaktadır.

Muafiyetlerin uygulanmasında aranacak belgeleri tespit etmeye Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bakanlık tarafından herhangi bir düzenleme yapılmamıştır.

Değerli Konut Vergisi’nin beyanı ve ödeme süresi

Değerli Konut Vergisi beyannamesi, vergiye giren meskenin bulunduğu yerdeki Gelir İdaresi Başkanlığı’na bağlı vergi dairelerine verilir. Kanuni düzenlemeden, birden fazla meskeni olan kişilerin, birden fazla beyanname vermeleri gerektiği anlaşılmaktadır.

2019 yılında sahip olduğu meskenin değeri 5 milyon TL ve daha yukarıda olan kişiler 2020 Şubat ayı içinde beyanname vermek zorundadırlar. Beyannameler izleyen yılın 20 Şubat tarihi sonuna kadar verilir. Kanuni düzenlemeye göre, beyannameler her yıl verilir. Bu verginin beyanname verme ve ödeme sürelerini üç aya kadar uzatmaya, beyannamenin verileceği yetkili vergi dairesini, beyannamenin şekil, içerik ve eklerini belirlemeye ve verginin beyanname aranmaksızın tahakkuk ettirilmesine Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.(EVK md.49).

Normal koşullarla, mükellef olmayan kişilerin veya muaf olan kişilerin bu beyannameyi vermesine gerek yoktur. Ancak aksine bir uygulama Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından yapılabilir. Elbirliği mülkiyetinde mükellefler müşterek beyanname verebilecekleri gibi, münferiden de beyanname verebilirler. Paylı mülkiyet hâlinde ise beyanname münferiden verilir. Yıl içerisinde mükellefiyetin başlamasını gerektirecek durumun meydana gelmesi hâlinde, mükellef tarafından takip eden yılın beyanname verme süresi içerisinde ilgili vergi dairesine beyanname verilir.

Beyan üzerine yıllık tarh edilen verginin ödemesi ise Şubat ayı sonu ve Ağustos ayı sonuna kadar 2 taksitte yapılır. Gelir İdaresine bağlı vergi daireleri tarafından toplanan vergiler, doğrudan merkezi hükümetin geliri sayılır. Söz konusu vergi hasılatından yerel yönetimlere herhangi bir pay verilmemektedir.

Değerli Konut Vergisi beyanname verme ve ödeme sürelerini üç aya kadar uzatmaya, beyannamenin verileceği yetkili vergi dairesini, beyannamenin şekil, içerik ve eklerini belirlemeye ve verginin beyanname aranmaksızın tahakkuk ettirilmesine Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir. [3]  

Mesken nitelikli taşınmazlar için, taşınmazın bulunduğu yerdeki Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı yetkili vergi dairesine beyanname verilir. Beyannamelerin şekli, içeriği ve ekleri henüz Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenmemiştir. Kanundaki açıklamaları baz aldığımızda, beyannamelerin taşınmaz bazında olacağı ve her bir taşınmaz için ayrı ayrı beyanname verileceği anlaşılmaktadır. Ancak Hazine ve Maliye Bakanlığı verginin beyanname aranmaksızın tahakkuk ettirilmesine de yetkilidir. Bakanlığın bu yetkisini kullanması halinde, motorlu taşıtlar vergisinin benzeri bir uygulama oluşacak ve doğrudan doğruya tapu kayıtları baz alarak, gayrimenkul sahipleri için otomatik tarhiyatlar yapılacaktır.

SIK SORULAN SORULAR

Değerli Konut Vergisi ödeyen kişi (Bina) Emlak Vergisi de ödemek zorunda mıdır?

Evet, ödemek zorundadır. Her iki vergi aynı kanunda düzenlenmekle birlikte, düzenlemeler farklı maddelerde yapılmıştır ve vergileme farklı kurallara göre yapılmaktadır. Bu vergilerin birbirine mahsup edilmesi söz konusu değildir. Bina vergisini yerel yönetim alırken, Değerli Konut Vergisini doğrudan doğruya merkezi hükümet almaktadır.

TKGM tarafından belirlenen değerlere itiraz etmek mümkün müdür?

Evet mümkündür. TKGM tarafından belirlenen değere Tebliğ tarihinden itibaren on beşinci günün sonuna kadar Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü nezdinde itiraz edilebilir. Süresinde yapılan itirazlar, 15 gün içinde değerlendirilerek karara bağlanır. İtiraz sonucu verilen karar ilgilisine tebliğ edilir. İtiraz sonucu belirlenen değerler EVK md. 43 uyarınca kesinleşmiş kabul edilir.

TKGM tarafından belirlenen değerlere karşı nasıl dava açılabilir?

TKGM tarafından belirlenen ve kesinleşen değerlere karşı, genel ilkeler çerçevesinde 30 içinde dava açılabilir.

Değerli Konut Vergisi Beyan Edilmez İse İlave Tarhiyat Nasıl Yapılacaktır?

EVK md. 47 uyarınca, izleyen yılın Şubat ayının 20. günü sonuna kadar beyanname verilir. Beyanname verilmemesi halinde, İdare tarafından re’sen tarhiyat yoluna gidilebileceği gibi İdare’nin VUK md. 370’te düzenlenen “izaha davet” yolunu izlemesi mümkündür. Verginin re’sen tarh edilmesi ya da izaha davet sonrasında tarh edilmesi halinde, VUK md. 344 uyarınca vergi ziyaı cezası kesilmesi söz konusu olacaktır. Ayrıca, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın EVK md.49’da yer alan yetkisini kullanarak söz konusu vergiyi “beyanname aranmaksızın tahakkuk” ettirebilmesi de mümkündür.

Değerli Konut Vergisi tapudaki durumuna göre mi belirlenecek, yoksa fiili duruma göre mi?

Değerli konut vergisi sadece mesken nitelikteki yapıları kapsamaktadır. Bazı yapılar tapu kayıtlarında mesken olarak görünürken, fiili durumda işyeri olarak kullanılmaktadır. Bazı yapılar ise tapuda iş yeti olarak yer alırken fiilen konut olarak kullanılabilmektedir. Bu tür yapılardan Değerli Konut Vergisi alınıp alınmayacağı konusu henüz açık değildir.

Düşüncemize göre, yapının fiili kullanım amacının dikkate alınması gerekir. Bunun nedeni de Vergi Usul Kanunu’nun 3’ncü maddesinde yere alan ve özün önceliği olarak ifade edebileceğimiz düzenlemenin varlığıdır. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 3/B maddesinde yer alan düzenleme aşağıdaki gibidir.

“Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

   Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz.

   İktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir.”

Saygılarımızla,

Dr. Celal Çelik, Yeminli Mali Müşavir, Ecovis Değer

Güncelleme Tarihi: 22 Aralık 2019

© Copyright. Her hakkı saklıdır. Yazılarımız kaynak gösterilerek kullanılabilir.  www.kurfarklari.com veya www.kambiyo.org


DİPNOTLAR

[1] Emlak Vergisi Kanunu’nun 8’nci maddesi aşağıdaki gibidir.

“Nispet:

Madde 8 – (Değişik : 22/7/1998 – 4369/65 md.)

(Değişik: 8/1/2002-4736/4 md.) Bina vergisinin oranı meskenlerde binde bir, diğer binalarda ise binde ikidir. Bu oranlar, 5216 sayılı Kanunun uygulandığı büyük şehir belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde % 100 artırımlı uygulanır. Cumhurbaşkanı, vergi oranlarını yarısına kadar indirmeye veya üç katına kadar artırmaya yetkilidir.(1)(2)

 (Değişik ikinci fıkra: 30/7/2003-4962/15 md.) Cumhurbaşkanı, kendisine bakmakla mükellef kimsesi olup onsekiz yaşını doldurmamış olanlar hariç olmak üzere hiçbir geliri olmadığını belgeleyenlerin, gelirleri münhasıran kanunla kurulan sosyal güvenlik kurumlarından aldıkları aylıktan ibaret bulunanların, gazilerin, engellilerin, şehitlerin dul ve yetimlerinin Türkiye sınırları içinde brüt 200 m²’yi geçmeyen tek meskeni olması (intifa hakkına sahip olunması hali dahil) halinde, bu meskenlerine ait vergi oranlarını sıfıra kadar indirmeye yetkilidir. Bu hüküm, yukarıda belirtilenlerin tek meskene hisse ile sahip olmaları halinde hisselerine ait kısım hakkında da uygulanır. Muayyen zamanda dinlenme amacıyla kullanılan meskenler hakkında bu hüküm uygulanmaz. Geliri olmadığını belgelemenin usul ve esaslarını belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir. 

Yeni inşa edilen bina veya binaların vergisi, arsasının (veya arsa payının) vergisinden az olamaz. (Ek cümle: 30/7/2003-4962/15 md.) Bu hüküm binaların inşalarının sona erdiği yılı takip eden bütçe yılından itibaren dört yıl uygulanır.”

[2] 38 numaralı Emlak Vergisi Genel Tebliği 31/12/2003 tarih ve 25333 (3.Mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayınlanmıştır.

[3] EVK’nun 49^ncu maddesi Değerli Konut Vergisinin uygulamasına dönük olarak Hazine ve Maliye Bakanlığına geniş yetkiler vermiştir. Kanun metni aşağıdaki gibidir.

“Yetki:

Madde 49- (Ek:5/12/2019-7194/37 md.) Bu verginin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye, muafiyetlerin uygulanmasında aranacak belgeleri tespit etmeye, 47 nci maddede yer alan beyanname verme ve ödeme sürelerini üç aya kadar uzatmaya, beyannamenin verileceği yetkili vergi dairesini, beyannamenin şekil, içerik ve eklerini belirlemeye ve verginin beyanname aranmaksızın tahakkuk ettirilmesine Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

Değerli Konut Vergisi Uygulaması” için bir yanıt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s